Rafinerilerde ve petrokimya tesislerinde kurulu olan izleme sistemlerinin verimliliği, kullanılan malzemenin kalitesi kadar sahadaki işçilik ve montaj kalitesine de bağlıdır. Yanlış uygulanan bir rafineri heat trace montajı, yalıtım altında su birikmesine, kablonun zedelenmesine veya hattın bölgesel olarak donmasına neden olur. EHT Mühendislik olarak sahada karşılaştığımız problemleri ve ideal uygulama yöntemlerini bu rehberde bir araya getirdik.
Saha koşullarında kullanılan rafineri ısıtıcı kablo ekipmanlarının uzun ömürlü olması, düzenli bakımların yapılması ve montaj standartlarına eksiksiz uyulması ile mümkündür.
Rafineri Hatlarında Karşılaşılan Donma ve Akış Problemleri
Sıfırın altındaki sıcaklıklarda veya düşük ortam ısılarında proses hatlarında şu sorunlar yaşanır:
-
Hat Tıkanmaları: Parafin ve katran oranı yüksek akışkanlar soğuduğunda boru çeperine yapışarak kesiti daraltır.
-
Enstrüman Donmaları: Ölçüm hatlarında biriken kondens sıvısı donarak basınç ve debi sensörlerinin yanlış değer üretmesine veya patlamasına yol açar.
-
Vana Sıkışmaları: Vana gövdelerinde biriken donmuş akışkan vananın açılıp kapanmasını engeller, operasyonel aksamalara sebep olur.
Bu riskleri ortadan kaldırmak için doğru güce sahip don önleme kablosu ve boru ısıtma kablosu uygulamaları hayati önem taşır.
Isıtıcı Kablo Montajında Dikkat Edilmesi Gereken Saha Kuralları
Saha ekiplerinin montaj esnasında titizlikle uygulaması gereken temel adımlar şunlardır:
-
Boru Yüzey Hazırlığı: Kablo monte edilmeden önce boru yüzeyindeki çapaklar, kaynak kalıntıları ve pas temizlenmelidir. Keskin kenarlar kablo dış kılıfına zarar verebilir.
-
Kablo Yerleşimi: Boru hattında kablo genellikle borunun alt kısmına, saat 4 veya 8 yönüne gelecek şekilde düz hat olarak çekilir. Bu sayede olası mekanik darbelerden korunur.
-
Alüminyum Bant Kullanımı: Kablonun boruya sabitlenmesinde ısı dayanımlı cam elyaf bant veya alüminyum bant kullanılır. Alüminyum bant, kablonun ürettiği ısıyı boru çeperine yayarak ısı transferini maksimuma çıkarır.
-
Vana ve Flanş Payları: Vana, destek braketi ve flanş gibi ekstra ısı kaybının olduğu noktalarda kablo kesilmeden ekstra yedekleme (loop) bırakılmalıdır. Bu sayede vana bakımlarında kablo zarar görmez.
Ex-Proof Bağlantı Kutuları ve Bağlantı Elemanları
Tehlikeli sahalarda kullanılan exproof ısıtıcı kablo sistemleri, bağlantı noktalarında özel Ex-e veya Ex-d sertifikalı junction box (bağlantı kutusu) ürünleri ile birleştirilmelidir. Soğuk sonlandırma (cold lead) ve uç sonlandırma (end seal) kitleri nem ve gaz sızdırmazlığı sağlayacak şekilde ısı ile büzüşen veya silikon esaslı malzemelerle yapılmalıdır. Yalıtım altında kalan ekler kesinlikle kabul edilmez; tüm bağlantılar boru üzerindeki braketlere monte edilen kutular içinde yapılmalıdır.
Mekanik İzolasyonun Heat Trace Verimliliğine Etkisi
Isıtma sisteminin başarısı, üzerini kaplayan izolasyonun kalitesiyle doğrudan ilişkilidir. Islak veya nem almış bir taş yünü izolasyonu, ısıyı korumak yerine dışarıya iletir. Bu durum endüstriyel ısıtıcı kablo sisteminin sürekli yüksek güçte çalışmasına ve enerji israfına yol açar. İzolasyon alüminyum veya paslanmaz sac ile kaplanırken, sac vidalarının altından geçen ısıtıcı kabloyu delmemesine azami dikkat gösterilmelidir.
Periyodik Bakım ve İzolasyon Direnci (Megger) Testleri
EHT Mühendislik olarak devreye aldığımız ve bakımını üstlendiğimiz hatlarda şu periyodik testler uygulanır:
-
Mekanik İzolasyon Testi (Megger Testi): Kablonun iletken damarları ile dış örgü (earth braid) arasına 1500V veya 2500V DC gerilim uygulanarak yalıtım direnci ölçülür. Direnç değerinin 50 Mohm üzerinde olması gerekir.
-
Görsel Saha Kontrolleri: Bağlantı kutularının kapak contaları, rakor sıkılıkları ve dış sac kaplamanın su sızdırmazlığı kontrol edilir.
-
Akım ve Sıcaklık Kontrolü: Isıtma devresi devreye alınarak panodan çekilen akım değeri ölçülür ve tasarlanan watt/metre değeri ile karşılaştırılır.